کلاهبرداری رایانه ای چیست

تعریف کلاهبرداری اینترنتی (رایانه‌ای)

کلاهبرداری اینترنتی عبارت است از:

> «به‌کارگیری هر نوع روش فریبنده از طریق سیستم‌های رایانه‌ای یا مخابراتی برای تحصیل مال، وجه یا منفعت از دیگری به طور غیرقانونی.»

به بیان ساده، اگر کسی با استفاده از اینترنت، سایت، ایمیل، شبکه‌های اجتماعی یا درگاه‌های پرداخت، فردی را فریب دهد و از او پول یا اطلاعات مالی بگیرد، مرتکب کلاهبرداری رایانه‌ای شده است.

 مبنای قانونی

ماده ۱۳ قانون جرائم رایانه‌ای (مصوب ۱۳۸۸)

> «هر کس به طور غیرمجاز از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی با انجام اعمالی از قبیل وارد کردن، تغییر، محو، ایجاد یا متوقف کردن داده‌ها یا مختل کردن سامانه، وجوه یا اموال یا منافع یا خدمات یا امتیازات مالی برای خود یا دیگری تحصیل کند، علاوه بر رد مال به صاحب آن، به حبس از یک تا پنج سال یا جزای نقدی از بیست تا صد میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.»

بنابراین، کلاهبرداری اینترنتی در ایران طبق ماده ۱۳ جرم‌انگاری شده است.

 

 ارکان جرم کلاهبرداری اینترنتی

۱. رکن قانونی

همان ماده ۱۳ قانون جرائم رایانه‌ای است.

۲. رکن مادی

عبارت است از:

انجام عمل فریب از طریق رایانه یا شبکه اینترنتی (مثل طراحی سایت جعلی یا ارسال پیام دروغین)

تحصیل مال یا وجه یا منفعت مالی

استفاده از ابزار یا سامانه الکترونیکی

مثال: ایجاد صفحه جعلی پرداخت بانکی (فیشینگ) و سرقت اطلاعات کارت دیگران.

۳. رکن معنوی

سوءنیت عام: آگاهی از مجرمانه بودن عمل

سوءنیت خاص: قصد بردن مال یا منفعت از دیگری

 مصادیق کلاهبرداری اینترنتی

1. فیشینگ (Phishing): ایجاد سایت یا درگاه پرداخت جعلی شبیه بانک‌ها برای سرقت اطلاعات کارت بانکی.

2. اسکیمینگ (Skimming): کپی غیرقانونی اطلاعات کارت بانکی با دستگاه‌های خاص.

3. ایمیل‌ها یا پیام‌های دروغین: اطلاع‌رسانی جعلی درباره برنده شدن در قرعه‌کشی یا دریافت جایزه.

4. فروش کالا یا خدمات غیرواقعی: ساخت صفحات فروش جعلی در شبکه‌های اجتماعی.

5. درخواست کمک یا قرض دروغین در پیام‌رسان‌ها.

6. کلاهبرداری از طریق رمزارزها و سایت‌های سرمایه‌گذاری جعلی.

 

 تفاوت کلاهبرداری اینترنتی با کلاهبرداری سنتی

مورد	کلاهبرداری سنتی	کلاهبرداری اینترنتی
ابزار	گفتار، اسناد، وسایل مادی	رایانه، اینترنت، سامانه‌های دیجیتال
محل وقوع	فیزیکی و حضوری	مجازی (فضای سایبری)
قانون حاکم	(ماده ۱ قانون تشدید)	قانون جرائم رایانه‌ای (ماده ۱۳)
روش کشف	پلیس آگاهی	پلیس فتا و کارشناسان دیجیتال

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مجازات 

بر اساس ماده ۱۳ قانون جرائم رایانه‌ای:

حبس: از ۱ تا ۵ سال

جزای نقدی: از ۲۰ تا ۱۰۰ میلیون ریال

رد مال به صاحب آن

در صورت گستردگی یا تکرار جرم، دادگاه می‌تواند مجازات را تشدید کند.

عوامل مؤثر در تشدید جرم

1. تکرار جرم یا تعدد بزه‌دیدگان

2. سازمان‌یافتگی و گروهی بودن

3. استفاده از هویت جعلی یا سرورهای خارجی

4. آسیب گسترده به امنیت اقتصادی و اعتماد عمومی

 نکات مهم حقوقی و عملی

1. برای شکایت باید پرینت تراکنش بانکی، آدرس سایت یا صفحه جعلی و چت‌ها یا پیام‌ها را ضمیمه کنید.

2. اگر مبلغ از کارت شما برداشت شده، باید در اسرع وقت به بانک و پلیس فتا اطلاع دهید.

3. جرم کلاهبرداری اینترنتی قابل گذشت نیست (یعنی حتی با رضایت شاکی، تعقیب جرم ممکن است ادامه یابد).

4. در صورت جبران ضرر و رضایت شاکی، دادگاه می‌تواند مجازات را تخفیف دهد.
 

پیشنهاد میشود مطلب مربوط به سرقت رایانه ای  را در این سایت مطالعه کنید .